सन् २०२० सम्म सम्मिलित परिवारको परिचालन साधनको प्रयोगमा नयाँ विधि सरकारको घोषणा अनुरुप जिल्लामा तुलनात्मक रूपमा 'सायना प्रेस’ नामको नयाँ गर्भनिरोधक प्रभावकारी प्रभाव छ।
देवचुली नगरपालिका–१७ गौरी नवलपुरकी ४१ सदस्या वसन्ती पौडेले २० वर्षदेखि लागू हुने गर्भनिरोधक परिवारको अस्थायी साधन डिपो प्रोभेरालाई एक वर्ष देखाउन छाडिन् । अहिले हेम परिवारको अर्को तीन आर्थिक साधन साना प्रेस प्रयोग।
तर, मेरो साइना प्रेस सधैँ उपलब्ध हुन्छ कि प्रचार प्रसार छ। हे भन्छन् “सायना प्रेसको प्रयोगका लागि राम्रो छ, तर यो उपलब्धता पुन: डिपो नै लागाउको बारेमा हो कि वेगवान छ।
भरपर्दो सोहीकी पवित्रा आचार्य (४२) लाई पनि छ। श्रीमान भारतमा उत्पादनका लागि जान्थे। महामारीका कारण श्रीमान् घर फर्केपछि उनको अस्थायी साधन सायना प्रेस प्रयोग गर्न गरिन्।
त्यो भन्दा धेरै श्रीमान् घर आउँदा मात्र उनको परिवारको अस्थायी साधन प्रयोग गर्थिन्। अब श्रीमान् विकासका लागि बाहिर निकाल्ने व्यक्तिले आफ्नो परिवारको लागि अस्थायी साधन प्रयोग गर्न बाध्यतामाथि आचार्य बताउने काम गर्छ।
“हामीले एउटा साधन प्रयोग गरेपछि सधैंभरि नै प्रयोग गर्न पाउ पाउ, nb एक, nb अर्को प्रयोग हाम्रो स्वास्थ्यमा समस्या हुन्छ”, उसलाई भन्छन्। यो विषय स्वास्थ्य चौकीका स्वास्थ्यकर्मीलाई पनि भनिसकेको छ। ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
पौडेल र आचार्यको समान सरोकार दिलमाया परियार (२९) को पनि छ। फरक फरक गर्भ निरोधक साधन प्रयोग गर्दा स्वास्थ्यमा विभिन्न किसिमको समस्या हुन्छ। यो प्रयोग तीन महिना सुई सायना प्रेस स्वास्थ्यका हिसाबले उत्तम उपाय छ भने उनको भनाइ छ।
सायना प्रेस प्रयोग सिन्धुली र नवलपुर जिल्लाका ६ नगरपालिकाका अधिकांश महिलाले यसलाई आपै दिन सकेका छन्। सुरक्षित फरक फरक परिवारका लागि उपलब्ध साधनको प्रयोग गर्दा वाकवाकी लाग्न सक्छ, वान्ताको हुनेछ, महीनावारी समस्याको कारणले गर्दा स्वास्थ्यका हिसाबले सहज र सहज साधन उपलब्ध हुनेछ।
“सायना प्रेस गर्भनिरोधक साधन प्रयोगकर्ता महिलाको तुलनामा सायना प्रेस अन्य रुचाइ पाइएको छ। कम दुखाइ, पाखुरा अतिरिक्तका अंगमा अंगमा प्रयोग गर्न पाइने र महिनावारीका साथै स्वास्थ्य समस्या पनि ठीक हुन्छ।
देवचुली नगरपालिकाको रजहर स्वास्थ्य चौकीका सिनेयर अहेव वेद बहादुर दाहाल साइना प्रेस प्रयोगको सुरुवात महिलाले सधैंभरि उपलब्ध हुने वा राखेबारे चासोको बताउँछन्। “शुरैती चरणमा महिलालाई कसो हुन चाहान्छु, हामी अब अरु परिवारका कामका साधनहरू प्रयोग गर्न सक्छौं, पूर्ण आश्वस्त पारेका छौं”, उनले भने।
स्वास्थ्य तथा जनसंख्याको रिपोर्ट परिवार कल्याण महाशाखाका अनुसार ४० भन्दा बढी देशमा प्रयोग भइरहेको छ, प्रेस प्लेका लागि नयाँ हो। महाशाखा प्रमुख डा. भीमसिंह तिंकका अनुसार यूके सरकारको अन्तरराष्ट्रिय सहयोग को (डीएफडी) आर्थिक सहयोग संस्थाना प्रेसको सम्भाव्यता र अध्ययन थालनी हो। नेपाल सरकार र आईपास नेपालले नवलपुर र सिन्धुलीका ६ वटा पालिकाका १४ वटा स्वास्थ्य संस्थाबाट भदौ २०७६ सेवा उपलब्ध छन् ।
वसन्त पौडेल
आईपास नेपालकी वरिष्ठ सल्लाहकार डा. ल्हामो शेर्पाका अनुसार सायना प्रेस विश्वभर फैलिएको नयाँ पद्धति हो। यदि डिपो प्रोभेरामा र सायना प्रेसमा उनको औषधि र त्यसले काम गर्छ।
“औषधि एउटै हो, मात्रा मात्रै फरक हो। डिपोमा भन्दा सायनामा ३० प्रतिशत औषधिको मात्रा कम हुन्छ। सायना प्रेसमा सुईको पप्पो पनि कम हुन्छ।
स्वास्थ्य तथा जनसंख्याको रिपोर्ट परिवार कल्याण महाशाखाका प्रमुख तिंकरीका अनुसार यो अध्ययनमा विगतमा परिवारका अन्य साधन, डिपो, कपर टी, पिल्सको प्रयोग एक हजार ११२ महिला सहभागी थिए। “हामीले परिवारका समस्याहरू छोडेर छोडेका छैनौं, रोजेका महिलाहरूलाई फेरि सायना प्रेस छोडेर अरु परिवारका समस्या समाधान गर्नका लागि प्रयोग गरौं, बरु प्राप्त नतिजाका आधारमा अन्य जिल्लामा पनि यो सेवा विस्तार गर्न सकिन्छ। नवलपुर र सिन्धुली जिल्ला अतिरिक्त अरु जिल्लामा विस्तार वा नगर्नेले छिटै निर्णय तिङ्करी बट स्थानहरू।
डिपो प्रोभेरा पाखुरामा मात्रै लाग्न थाल्यो भने सायना प्रेस पाखुराको अतिरिक्त पेट र तिघ्रामा क्लिक पछाडि। रजहर स्वास्थ्य चौकीका सिनेयर अहेव वेद बहादुर दाहालका अनुसार साइना प्रेस ०.६५ एमएल (मिलिटर) मा १०४ मिलिग्राम (एमजी) भने डिपो एक एमएलमा १५० एमजी।
साइना प्रेस गर्भ निरोधक साधन प्रयोगकर्ता महिलाको तुलनामा सायना प्रेस अन्य साधन प्रसस्त रुचाइ पनी छ। कम दुखाइ, पाखुरा अतिरिक्त शरीरका अन्य अंगमा प्रयोग गर्न पाइन र महिनावारीका साथै स्वास्थ्य समस्या पनि ठीक हुन्छ।
२० वर्षको अवधिमा वसन्ती पौडेलको महिनावारी ९ महिनामा हुन सक्छ। सायना प्रेस प्रयोग गर्न थालेपछि महिनावारी डेढ देखी दोहीँ बीचमा हुन थालेको छ। “नौ महीनामा महिनावारी आएको छ भने मानुपर्दो, दुई वर्षसम्म पनि महीनावारी को रेकर्ड छ,” उसलाई भन्छन् “दुई पटकसम्म औषधि खेर महीनावारी उडुपर्यो।
सायना प्रेसले स्वास्थ्यमा अत्यधिक सुधार गरेको छ। “अन्य गर्भ निरोधक साधनको प्रयोग गर्न थाले मेरो प्रेसर ०/७० भन्दा धेरै बढ्यो, पहिलो पटक १२०/८० पहिले छ, रिंगटा लाग्ने र वान्ता ठीक पनि भयो।
रजहर स्वास्थ्य चौकीकी अनमी राधा पराजुली पोखरेल
अर्की प्रयोगकर्ता दिलमाया परियार (२९) ले गर्भ निरोधक अस्थायी साधन प्रयोग गर्न थालेको १२ वर्ष भयो। डिपो प्रोभेरा तीन महिना सुई लगाउथिन्। सुई लागेपछि एक हप्तासम्म पाखुरा दुखेर काम गर्न राम्रो हुन्थ्यो। तर, साइना प्रेस लग जोड्ने समस्या यो समस्याको कारणले गर्दा हुन्छ।
रजहर स्वास्थ्य चौकीकी अनमी राधा पराजुली पोखरेल साइना प्रेस प्रयोग महिलाले सकारात्मक प्रतिक्रिया व्यक्त गर्दछ। “एक जना दोबाराले साइना प्रेस कृया प्रयोग गरे र धेरै बग्यो भन्यो, अध्ययनको महिनामा उसको महिना सात दिन पछि प्रयोग भयो पाइयो,” उसलाई बताइयो, “धेरै महिलाले दुखाइ कम, दिन सरल र महिनाको अवधि नियमित रूपमा प्रस्तुत भयो।
सायना प्रेसलाई महिलाले पनि सुईको माध्यमबाट जान सक्छ। आईपास नेपालकी वरिष्ठ सल्लाहकार डा. शेर्पा सामान्य तालिमको भरमा पनि महिलाले घरमै साइना प्रेस प्रभा बतिन्। अध्ययनका लागि ५८४ महिलामा १८६ जनाले तालिम सुरु गरे ।
श्रोतः हिमालखबर, मुकेश पोखरेल, ८ भदौ, २०७७ | https://www.himalkhabar.com/news/117495?fbclid=IwAR2YfGwfbaZAZG9oRUM4bpbqm4poyH4WBjD1hMV1j7lPPbDFjUkEoLj3n98